Contraccions
a la sala, per a la Val
ena sala, entara Val
Era preposicion e er article se junhen tostemp: deth, dera, ath, ara, pes, entàs…
Çò que mès s'escape en escríuer aranés
Qui escriu aranés soent pense en catalan o en castelhan. Eth corrector coneish aguestes interferéncies e prepause era forma normativa damb era sua explicacion.
Articles
el Conselh, la llei, els actes
eth Conselh, era lei, es actes
Eth e era en singular; es entàs dus genres en plurau; er deuant de vocau.
Accents
aranès, públic, tècnics
aranés, public, tecnics
Es paraules cultes que pòrten accent en catalan, en aranés son planes e sense accent.
Vèrbs
ha aprovat, anuncia, va presentar
a aprovat, anóncie, presentèc
Auer sense h, tresau persona en -e e passat simple en lòc de «va + infinitiu».
Vocabulari
dona, ahir, també
hemna, ager, tanben
Mès de 10.000 equivaléncies entre catalan, castelhan e aranés.
Grafia
solució, reconeixement, 12a
solucion, reconeishement, 12au
«-cion», «nh», «lh», «ish», «h-» iniciau e numèros coma «12au».
Tradusís entre aranés, catalan e castelhan
Un traductor automatic basat en diccionaris, règles e traduccions oficiaus. Ei ua version de pròva: revisa eth resultat abans de publicar-lo.
Aranés
Era traduccion apareisherà aciu.
Es diccionaris se carguen quan comences a tradusir.
Diccionari aranés
Cerca ua paraula en aranés, en catalan o en castelhan. Cada entrada mòstre era categoria, totes es formes, era traduccion e un exemple reau des tèxtes oficiaus dera Val d'Aran.
Exemples:
Eth diccionari se carga quan comences a cercar.
Coma foncione
Eth corrector e eth traductor non inventen res: cada decision se base en çò qu'escriu era administracion dera Val d'Aran. Aciu as eth procès, pas per pas.
Era correccion en tòn aparelh
- Cada paraula, ath diccionariSe compare cada paraula damb 405.298 formes araneses: es deth Vocabulari ortografic e deth Diccionari der aranés der Institut d'Estudis Aranesi, damb totes es sues formes, e es que s'emplegue enes tèxtes oficiaus.
- Era frasa sanceraSe revisen es articles eth era er, es contraccions coma de + era = dera, er auxiliar auer sense h, era conjoncion e e es numèros coma 12au, segontes es paraules deth costat.
- InterferénciesDetècte es paraules deth catalan e deth castelhan e es formes d'auti parlars occitans que non s'empleguen ena Val d'Aran, e prepause era forma aranesa.
- Er usatge reau, coma referénciaAbans de prepausar un cambi, compare damb 8,3 milions de paraules en aranés: 2,8 milions de tèxtes oficiaus (Conselh Generau d'Aran, DOGC, Institut d'Estudis Aranesi, ajuntaments), 1,1 milions de premsa aranesa e 4,4 milions de literatura. Se ua forma s'emplegue en Aran, non la mèrque coma error.
- Tres nivèus de seguretatCada mèrca indique se ei un error segur, un dobte o ua paraula que non coneish. Cada suggeriment se pòt aplicar o ignorar.
ErrorDobteDesconeishuda
Era traduccion catalan · castelhan · aranés
- Analisi de cada paraulaSe reconeish eth lèma, eth genre, eth nombre e eth temps verbau de cada paraula deth tèxte d'origen.
- Memòria de traduccions oficiausSe cerquen expressions sanceres enes traduccions oficiaus: 64.141 frases deth DOGC e 47.000 frases des notícies deth Conselh Generau d'Aran en catalan e castelhan. En totau, mès de 160.000 expressions aprenudes.
- Diccionari bilingüeÇò que non ei ena memòria passe per un diccionari aranés–catalan e aranés–castelhan. Deth castelhan, eth catalan hè de pont entà trobar era paraula aranesa.
- Generacion en aranésSe bastís era frasa aranesa: concordança de genre e nombre, articles, contraccions e conjugason.
- Revision finauEth resultat passe peth corrector abans de mostrar-lo; es paraules que non coneish demoren mercades.
99,99 %des paraules corrèctes non se mèrquen coma error (25.257 paraules oficiaus)
96 %des errors tipics detectadi
95 %corregidi damb era forma bona
84,6 %de coïncidéncia damb era traduccion oficiau (catalan → aranés)
Mesurat damb tèxtes oficiaus que non s'empleguèren entà bastir eth corrector ne eth traductor. Era coïncidéncia se calcule damb er indicador chrF.
Entà qui publique en aranés cada dia
Er aranés ei lengua oficiau en tota Catalonha. Es anoncis, es nòtes de premsa e es publicacions dera Val d'Aran meriten un aranés sense errors.
Administracion
Conselh, ajuntaments e servicis publics que publiquen en tres lengües e an de besonh era version aranesa sense errors.
Escòles
Professorat e alumnat qu'aprenen era nòrma: cada correccion explique era règla qu'aplique.
Mieis de comunicacion
Premsa, ràdio e hilats sociaus en aranés que trabalhen damb prèssa e non pòden demorar ua revision.
Comèrç e torisme
Ostalaries, botigues e estacions d'esquí que vòlen comunicar ena lengua dera Val.
Preguntes frequentes
Quina nòrma seguís?
Er aranés dera Val d'Aran, tau coma l'emplegue era administracion: es Normes ortografiques der aranés (1983, actualizades peth Conselh Generau d'Aran en 1999) e er usatge des tèxtes oficiaus deth Conselh Generau e des traduccions oficiaus ar aranés deth DOGC. Eth corrector a estudiat 2,8 milions de paraules d'aguesti tèxtes oficiaus, a mès dera premsa e dera literatura aranesa, e mèrque coma error es formes d'auti parlars occitans que non s'empleguen en Aran. Era lista complèta ei ena seccion de hònts.
Eth mèn tèxte se mande a un servidor?
Non. Ena web, era correccion e era traduccion se hèn en tòn aparelh: es diccionaris se descarguen un còp e eth tèxte demore en tòn aparelh.
Quina fiabilitat a?
Ac auem mesurat damb 1.012 frases araneses oficiaus que non s'empleguèren entà bastir-lo (25.257 paraules): sonque merquèc dus errors, ena paraula «règim», qu'era administracion dera Val d'Aran escriu «regim». Quan i auem introdusit errors tipics deth catalan e deth castelhan, ne detectèc eth 96 % e prepausèc era correccion bona eth 95 % des còps. Cada mèrca indique se ei un error segur, un dobte o ua paraula que non ei en diccionari.
Remplace ua revision lingüistica?
Non deth tot. Ei ua airina entà escríuer milhor e mès rapid. Entà documents oficiaus o publicacions importantes, cau ua revision umana; eth Departament de Lengua deth Conselh Generau d'Aran aufrís un servici de consultes lingüistiques.
D'a on vien eth diccionari?
Es 36.361 paraules vien deth Vocabulari ortografic, deth Diccionari der aranés e des sues ampliacions de 2021 a 2026 der Institut d'Estudis Aranesi, e dera morfologia aranesa d'Apertium. Es definicions, es sinonims e era prononciacion son des òbres der Institut; es traduccions, des diccionaris bilingües aranés–catalan e aranés–castelhan. Quan ua paraula oficiau non a encara es sues formes en ua hònt, se genèren a compdar d'un modèl regular. Es exemples son frases reaus deth Conselh Generau d'Aran, deth DOGC, der Institut d'Estudis Aranesi e dera premsa aranesa, damb era sua version oficiau en catalan o en castelhan quan existís. Es formes de «Non s'emplegue en aranés» son es interferéncies qu'eth corrector a aprenut a detectar.
Tradusís deth catalan o deth castelhan?
Òc. Eth traductor a aprenut des traduccions oficiaus ar aranés deth DOGC e des notícies deth Conselh Generau d'Aran: mès de 160.000 expressions e 4.600 equivalents. Damb tèxtes administratius, eth resultat ei fòrça semblant ara traduccion oficiau; damb d'auti tèxtes cau revisar-lo. Es paraules que non coneish demoren mercades.
D'a on vien era informacion de correccion
Eth corrector e eth traductor se basen en aguestes hònts publiques. Cada règla e cada paraula se pòden verificar enes documents originaus.
Usatge oficiau dera Val d'Aran
- Conselh Generau d'Aran3.738 notícies en aranés, comparades damb es sues versions catalana e castelhana
- DOGC: traduccions oficiaus ar aranés64.141 frases parallèles aranés–catalan dera Generalitat
- En aranés: portau de lengua deth ConselhUsatge actuau dera lengua ena administracion
- Institut d'Estudis Aranesi – Acadèmia Aranesa dera Lengua OccitanaPublicacions dera autoritat lingüistica der aranés
- Ajuntament de Naut AranNotícies e informacions municipaus en aranés
Òbres der Institut d'Estudis Aranesi
- Diccionari der aranés (2019) e ampliacions 2021–2026Definicions, sinonims e exemples; damb era errata oficiau
- Vocabulari ortografic der aranés27.458 entrades: grafia, categoria e femenin de cada paraula
- Vocabulari fonetic e Vocabulari basicPrononciacion de 2.346 paraules e 2.500 entrades basiques
- Vocabularis dera tecnologia e des espòrts d'iuèrnTerminologia especializada en aranés
- Es vèrbs e Gramatica der aranésConjugason de referéncia e nòrma gramaticau
Normativa
- Normes ortografiques der aranésGeneralitat de Catalonha 1983, actualizades peth Conselh Generau d'Aran en 1999
- Gramatica der occitan aranésInstitut d'Estudis Aranesi
- Lei 35/2010, der occitan, aranés en AranOficialitat der aranés en Catalonha
- Decret 12/2014 der Institut d'Estudis AranesiAutoritat lingüistica
Tèxtes estudiadi
- Aué per Aran141 numèros dera publicacion (2015–2026), Dipòsit Digitau de Documents dera UAB
- Premsa aranesa dera UABRevistes e butletins municipaus dera Val d'Aran publicadi dempús 2010
- PILAR, Universitat d'AlacantCòrpus aranés: DOGC, Conselh Generau, Institut d'Estudis Aranesi, Aran Notícies e colleccion Antòni Nogués
- FLORES+ en aranés2.009 frases revisades per Institut d'Estudis Aranesi; s'emplegue entà mesurar era fiabilitat
Diccionaris e airines
- Apertium: formes aranesesMorfologia e diccionaris bilingües aranés–catalan e aranés–castelhan (GPL)
- Apertium: diccionari castelhan–catalanPont entara traduccion deth castelhan
- Diccionari der aranésEnciclopèdia Catalana e Institut d'Estudis Aranesi
- Servici de consultes lingüistiquesDepartament de Lengua deth Conselh Generau d'Aran, lengua@aran.org